Wzgórze Pachołek

Wzgórze Pachołek - nazywane również Górą Pachołek zaś od końca XVIII w. do 1945 r. Wzgórzem Karola (niem.: Karlsberg)  jest wzniesieniem (100,8 m n.p.m.) na obszarze gdańskiej dzielnicy Oliwa. Znajduje się w kompleksie Lasów Oliwskich na skraju Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego i na turystycznym szlaku Kartuskim. Z wieży o wysokości 15 metrów, rozpościera się panoramiczny widok na całą okolicę i Zatokę Gdańską

 

 Wzgórze Pachołek, Karlsberg, Lasy oliwskie, wieża widokowa Gdańsk Oliwa, panorama, widok

U zbiegu ulic Opackiej i Spacerowej, na wysokości prawie 101 m n.p.m., znajduje się osobliwe wzniesienie, z wysokości którego dokładnie można się zapoznać z topografią Oliwy. W przeszłości było to prawdopodobnie miejsce kultu pogańskich Pomorzan, dziś jest to jeden z najpopularniejszych trójmiejskich punktów widokowych.

Cystersi nazywali to wzgórze Mons Olivarum, czyli Górą Oliwną, choć równocześnie od niepamiętnych czasów stosowano dzisiejszą nawę Pachołek. Niemcy wywodzili jej genezę od pruskiego bożka Pikolla. Dopiero w roku 1883  pojawiło się wyjaśnienie, że nazwa Pachołek wzięła się od niskiego słupka przy nabrzeżach portowych, służącego do cumowania statków. Mniej więcej w tym samym czasie od miana wzgórza, taką samą nazwę przyjęły gospoda i zajazd u podnóża szczytu.

Miejsce to chętnie odwiedzali mieszkańcy Oliwy, zwłaszcza od 2. połowy XVIII wieku. W 1793 kupił wzgórze przedostatni z cysterskich opatów, Karl Hohenzollern.  Na jego polecenie sprowadzony z Berlina ogrodnik Saltzmann doprowadził na szczyt wygodne dojścia i wybudował tam belweder, czyli pawilon widokowy. Opat, który do osób szczególnie skromnych nie należał, ku pamięci potomnych nazwał górę swoim imieniem. Określenie Karlsberg – czyli Góra Karola, obowiązywało do 1945 roku. Aby nikt nie zapomniał nowej nazwy, u podnóża i na szczycie rozwieszono tabliczki z odpowiednim napisem. Belweder przetrwał prawie 100 lat, z powodu złego stanu technicznego rozebrano go w 1880 roku. Pachołek był już wtedy we władaniu państwa pruskiego. Założenie ogrodowe w tym miejscu poddane zostało własnemu losowi. Utrzymała się tylko dróżka, którą wędrowano w górę. W miejscu belwederu stanęła monumentalna, ceglana wieża z widokową galeryjką i strzelistym hełmem. Nad wejściem do wieży, ku czci cesarza Wilhelma I, umieszczono jego wizerunek. Budynek był elementem oliwskiej panoramy. Aby więc wieży nie zasłoniła roślinność, regularnie przycinano pobliskie drzewa. W 1945 roku Niemcy wysadzili wieżę.

Obecną wieżę widokową o stalowej konstrukcji zbudowano w latach 70. XX wieku. Z wysokości 15 m można podziwiać widok na Oliwę, Przymorze, Żabiankę, dolny Sopot, Wrzeszcz. U podnóża rozciąga się Dolina Oliwska, ku niej otwierają się ujścia 4 kolejnych dolin, patrząc od lewej strony: Radości, Zgniłych Mostów, Świeżej Wody, Leśnego Młyna. 

Wzgórze sąsiadujące z Pachołkiem, na cześć małżonki króla Fryderyka Wilhelma II, Luizy nazwano Louisenberg- czyli Górą Luizy. Na obu wzniesieniach w 1889 roku stanęły pomniki królewskiej pary, upamiętniające setną rocznicę zdobycia szczytów przez pruskich władców. Pomnik Luizy był granitowym cokołem udekorowanym orłem pruskim. Na monumencie można było odczytać sentencję zaczerpnięta z Goethego: Miejsce, na które wstąpił dobry człowiek uświęcone jest po wieczne czasy, po stu latach jeszcze wnukom zadźwięczy jego słowo i czyn. Dziś po pomniku Fryderyka nie został żaden ślad, natomiast cokół monumentu Luizy służy za podstawę pomnika postawionego z okazji 350-tej rocznicy Bitwy pod Oliwą – zwycięstwa polskiej floty nad armadą szwedzką na gdańskiej redzie w 1627 roku. W 1946 roku uczniowie V L.O podczas szkolnej uroczystości przemianowali wzniesienie Luizy, które do dziś nosi nazwę Góry Kościuszki. Warto pamiętać o trzecim z pagórków, obok Góry Kościuszki. Tutaj ostatni z opatów, Joseph Hohenzollern polecił ustawić wysoki drewniany krzyż na cokole z głazów polnych. Krzyż ten został zniszczony w czasie II wojny światowej. 

 

zobacz film  z  wieży na Wzgórzu Pachołek

 

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »