Nowe, południowe skrzydło rezydencji zaczęto budować na polecenie opata Aleksandra Grabińskiego w 1637 roku. Powstała wówczas parterowa budowla, którą można oglądać m.in. na obrazie Andrzeja Stecha umieszczonym w głównym ołtarzu archikatedry. Z gościnności opata korzystała m.in. księżniczka Mantui Maria Ludwika Gonzaga, w drodze na ślub z królem Polski Władysławem IV oraz poselstwa obradujące nad szczegółami Pokoju Oliwskiego z 1660 roku. Dzisiejszy pałac powstał w latach 1754-56 za czasów opata Jacka Rybińskiego, według projektu Efraima Szregera. Dwupiętrowa budowla miała pierwotnie na parterze otwarty ganek, a na piętrze mieszkanie opata i pomieszczenia do przyjmowania gości – wśród których były nie tylko koronowane znakomitości – za czasów opata Rybińskiego do stałych bywalców należał m.in. biskup  Ignacy Krasicki.

Dziś o Pałacu mówi się, że jest klejnotem z czasów rokoko, idealnym jako tło dla francuskiej części parku oliwskiego. Jednym ze skarbów rezydencji jest umieszczona na I piętrze Sala Muzyczna, z rokokowymi sztukateriami o motywach roślinnych, architektonicznych i muzycznych. Nie wszyscy wiedzą, że poprzez kryte przejście z pałacu można przejść do wschodniej części ambitu katedry.

Oficjalnie pałac był rezydencją opatów aż do kasaty zakonu przez władze pruskie w 1831 roku, jednak do śmierci w 1836 roku mieszkał tu ostatni opat, Joseph Hohenzollern. Potem budowla przeszła na własność skarbu króla Prus i pozostała opustoszała przez ponad 35 lat. W latach 1869-88 zamieszkała tu kuzynka pruskiego króla Maria Hohenzollern, po jej zgonie tylko dorywczo zajmowali pałac dygnitarze pruscy.

Już w XX wieku władze Oliwy przeznaczyły pałacowe wnętrza na biura i mieszkania, miała także powstać winiarnia, kawiarnia oraz kasyno. Pomysłom tym przeciwstawiły się władze Wolnego Miasta Gdańska.  W 1927 roku, po przyłączeniu Oliwy do Gdańska, ulokowano tu Miejskie Muzeum Prowincjonalne, które eksponowało wyłącznie niemieckie karty historii regionu. Pod koniec wojny Niemcy przekształcili zabytek na magazyn materiałów wojskowych (głównie chemikalia). Uciekający przed Armią Czerwoną niemieccy żołnierze, w marcu 1945 roku, doszczętnie spalili i niemal całkowicie zburzyli budynek.

 Po odbudowie w latach 60. umieszczono tu zbiory etnograficzne Muzeum Pomorskiego. Obecnie cały gmach zajmuje Oddział Sztuki Współczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku eksponujący polską sztukę współczesną – malarstwo, rzeźbę, ceramikę, grafikę i tkaninę artystyczną. W Oddziale ma swoją siedzibę także Dział Teatralny, gromadzący obiekty związane z historią teatru w Gdańsku i na Pomorzu oraz  Galeria Promocyjna prezentująca prace młodych, utalentowanych artystów.

wstęp bezpłatnie

Zobacz także:

PARKOWANIE 8-9 sierpnia 2009 Park Oliwski

MOZARTIANA 19-22 sierpnia 2009 Festiwal Mozartowski w Oliwie