Archikatedra Oliwska to najdłuższy kościół cysterski na świecie. Katedra ma długość 107m (wewnątrz 97,6m), szerokość 19m, wysokość 17,7m.. Jest to ceglana bazylika z transeptem i obejściem wokół prezbiterium, wznoszona etapami w okresie: romańskim i romańsko-gotyckim (XIII wiek) oraz gotyckim (II połowa XIV wieku). Katedra słynie ze swoich wspaniałych rokokowych organów, na których odbywają się koncerty organowe.
Jan Paweł II dwukrotnie odwiedził Archikatedrę Oliwską w czerwcu 1987 i 1999 roku. W Gdańskim Seminarium Duchownym znajduje siê tzw. rezydencja papieska.

Potężne oliwskie organy są czwarte co do wielkości w Polsce. Na całym świecie rozsławiło je nie tylko brzmienie, ale przede wszystkim monumentalny, bogato rzeźbiony prospekt (ozdobna obudowa piszczałek) nie mający odpowiednika w żadnych innych zabytkowych organach w Europie.

Park Oliwski jest jednym z ulubionych miejsc wypoczynku mieszkańców Trójmiasta. Park Oliwski powstał na przełomie XII i XIII wieku, kiedy powstało cysterskie opactwo w Oliwie. Zapewne już wtedy powstał przyklasztorny ogród. Jednak charakteru rekreacyjno-ozdobnego zaczął nabierać ogród w związku z powstaniem rezydencji opata w XVI wieku.

Dzisiejszy kształt zawdzięcza park ostatnim opatom oliwskim. Założenie zwane „francuskim”, położone po wschodniej i południowej stronie rezydencji opackich, przetrwało do dziś prawie w niezmienionym stanie.

 Jego główne elementy to Aleja Lipowa, parter kwiatowo-trawnikowy przed nowym Pałacem Opackim i wgłębiony parter kwiatowo-trawnikowy zwany Paradyżem lub Rajem, w otoczeniu drzew rodzimych i egzotycznych oraz Groty Szeptów, trzy stawy i cieniste aleje zwane bindażami. Należał jeszcze do niego Labirynt i Oranżeria.

Wzgórze Pachołek - nazywane również Górą Pachołek zaś od końca XVIII w. do 1945 r. Wzgórzem Karola (niem.: Karlsberg)  jest wzniesieniem (100,8 m n.p.m.) na obszarze gdańskiej dzielnicy Oliwa. Znajduje się w kompleksie Lasów Oliwskich na skraju Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego i na turystycznym szlaku Kartuskim. Z wieży o wysokości 15 metrów, rozpościera się panoramiczny widok na całą okolicę i Zatokę Gdańską

Pałac Opacki tzw. nowy powstał w XVII wieku. Jest to rokokowy budynek murowany, z wysuniętym ryzalitem i szczytnicą od strony wschodnie. Od 1926 roku mieściło się tu Miejskie Muzeum Prowincjonalne. Obecnie zajmuje go Oddział Sztuki Współczesnej Muzeum Narodowego z interesującą Galerią Malarstwa Współczesnego, Galerią Teatralną i Galerią Promocyjną. Najpiękniejszym pomieszczeniem jest odrestaurowana Sala Muzyczna, ozdobiona rokokowymi sztukateriami, z motywami roślinnymi, architektonicznymi i muzycznymi (w formie instrumentów).

Jak głosi klasztorna tradycja, Stary Pałac zbudowano w miejscu dawnego zameczku książąt pomorskich, służącego najprawdopodobniej do polowań. W roku 1579 budowlę, w której według cysterskiej kroniki „zwykli mieszkać dawni fundatorzy klasztoru” opat Kapar Geschkau (Jeszke) nakazał przekształcić w siedzibę opacką.

Neogotycką świątynię zlokalizowaną pomiędzy Polankami a ul. Leśną zbudowano w latach 1913-20 dla oliwskiej Gminy Ewangelickiej. Do tego czasu, od roku 1831 ewangelicy zajmowali kościół św. Jakuba. Przeprowadzka stała się koniecznością, gdy dla liczącej w początkach XX wieku prawie 3000 członków Gminy mury małego kościółka okazały się za ciasne. Na znak zwycięstwa nad Francją w 1870 roku nową świątynię nazwano Świątynią Pojednania. Po II wojnie światowej większość oliwskich ewangelików dobrowolnie lub przymusowo opuściła Gdańsk. Świątynię przy ul. Leśnej  przejęli katolicy.

Malutka świątynia u zbiegu ulic Opackiej i Cystersów wśród zabytków starej Oliwy wyróżnia się dwoma cechami: jest najwyżej położonym i jednocześnie najstarszym budynkiem zlokalizowanym u podnóża Pachołka.Historia powstania kościoła sięga przełomu XIII i XIV wieku. Cystersi wznieśli go nieopodal klasztoru na potrzeby parafii obejmującej Oliwę i kilkanaście sąsiednich osad.

Przez wieki dzisiejsza ulica Polanki była głównym traktem prowadzącym od Gdańska przez Wrzeszcz do Oliwy. Dawna nazwa Polanki (albo Polane) pojawiła się w 1279 roku w odniesieniu do jednej z osad, które rozwinęły się wzdłuż traktu na śródleśnych polanach u wylotu morenowych dolinek. Na rozwój i kształtowanie wsi duży wpływ miał zakon cystersów, który był gospodarzem tych ziem od XII wieku.

Stary Rynek Oliwski, dziś będący przedłużeniem ul. Opata Rybińskiego, niegdyś stanowił centrum starej wsi cysterskiej. Wielka Brama klasztoru oliwskiego - tak zwany Dom Bramny, nazywany też Domem Zarazy jest gotyckim budynkiem, z cegły, z przejazdem, wzniesionym prawdopodobnie w XIV wieku.

Muzeum Kuźnia Wodna jest jedynym oddziałem Muzeum Techniki w północnej Polsce. Pierwsza wzmianka o kuźni nad Potokiem Oliwskim pochodzi z dokumentu z 1597 roku. W muzeum znajdują się unikatowe w skali europejskiej urządzenia do obróbki stali napędzane siłą wody: młot wodny o wadze 250 kg i nożyce wodne do cięcia 400 mm stali. Muzeum oferuje pokazy kucia, spotkania integracyjne, lekcje dla młodzieży, walki rycerskie, kameralne koncerty.

Dolina Radości to najładniejszy pod względem krajobrazu fragment Doliny Oliwskiego Potoku. 

Od dawien dawna Dolina Radości była gospodarczo wykorzystana przez człowieka, zwłaszcza po osiedleniu się cystersów w Oliwie pod koniec XII wieku. Wykorzystując naturalny napęd wód Potoku Oliwskiego, już od początku następnego stulecia zakładali nad nim młyny zbożowe i prochowe, kaszarnie, olejarnie, folusze, jak również kuźnie żelaza i miedzi oraz inne obiekty produkcyjne.

Budynek klasztorny w opactwie oliwksim powstał w pierwszej połowie XIII w. W krużgankach można podziwiać portale gotyckie, jeden renesansowy i cztery barokowe, w tym dwa z drewna i z marmuru (1660) w wejściach do kościoła. Na ścianach krużganków umieszczono 18 wielkich malowideł ze scenami biblijnymi. W krużganku północnym zachował się fresk „Ukrzyżowanie”. Z krużganku zachodniego wchodzi się przez gotycki portalik do tzw. Sali Pokoju, związanej z podpisaniem pokoju między Polską i Szwecją w nocy z 2 na 3 maja 1660 roku. To doniosłe wydarzenie przypominają malowidła i napisy na ścianie oraz tablica pamiątkowa.

Nad Potokiem Oliwskim w przeszłości znajdowało się ponad 20 zakładów przemysłowych nazywanych młynami. Od 1188 roku zakładali je w tym miejscu cystersi, do których należały okoliczne tereny.

Samych młynów zbożowych było najmniej, obok nich funkcjonowały m.in. kuźnice stali i miedzi, młyny prochowe i papiernicze, tartaki, wytwórnie drutu. Młyny zostały ponumerowane od ujścia w górę potoku.